مدل مفهومی و شبکه اطلاعات شغلی (ONET) مدل مفهومی اونت هر حرفهای نیاز به مجموعه متفاوتی از دانش، مهارت و توانمندی دارد و در قالب انواع فعالیتها و وظایف انجام میشود. این ویژگیهای متمایز کننده یک حرفه توسط مدل مفهومی اونت توضیح داده میشود که مشخصههای کلیدی یک حرفه را در قالب متغیرهای استاندارد و قابل اندازهگیری که توصیف گر نامیده میشوند، تعریف میکند. این الگو سلسلهمراتبی با ۶ دامنه آغاز میشود و جنبههای روزانه یک شغل و کیفیت و علایق متصدی آن را نشان میدهد. الگو به ۲۷۷ توصیف گر، که توسط برنامه اونت گردآوری شده، بسط مییابد که بیشتر از آن هم، توسط نهادهای دولتی از قبیل اداره آمار کار جمعآوری میگردد. الگوی مفهومی اونت چارچوبی را فراهم میکند که بیشترین اطلاعات در مورد کار را شناسایی کرده و در یک سیستم تئوری و عملی گرد هم میآورد. الگوی مفهومی از طریق تحقیقات بر روی تحلیل شغلی و سازمانی انجام گرفته است. این الگو هم کارمندگرا و هم کارگرا است و اطلاعات شغلی هم قابل بسط به مشاغل، بخشها یا صنایع است و هم خاص هر شغل. توصیف گرها به ۶ دامنه سازماندهی میشود که امکان تمرکز کاربر بر ویژگیها و شاخصههایی که به دنبال آن است را ممکن میسازد. شبکه اطلاعات شغلی (ONET) مدلي براي تجزيه و تحليل و طبقه بندي مشاغل شبکه اطلاعات شغلی به عنوان پاسخی به تغییرات اقتصادی رخ داده درکشور امریکا از جانب اداره کار این کشور آغاز شد. هدف از اجرای این نظام روزآمد نمودن روش های تحلیل شغل و تهیه چارچوبی برای توصیف مشاغل در قرن بیست و یکم بود. در این نظام مشاغل به صورت محدوده وسیعی از مسئولیت هایی که از نظر بافت و اهمیت در طول زمان تغییر می کنند، در نظر گرفته شده اند. این نظام به طور رسمی از سال 1990 آغاز شده و از نظام طبقه بندی SOC به عنوان پایه طبقه بندی خود استفاده نموده است. شبکه اطلاعات مشاغل (O*NET) ابزار بسیارقدرتمندی برای متخصصان منابع انسانی نیز به حساب میآید. مدیران و کارشناسان منابع انسانی میتوانند با استفاده از این پایگاه، جزئیترین اطلاعات موردنیاز خود را در صدها شغل بیابند. با استفاده از چنین اطلاعاتی ایشان میتوانند فعالیت های مختلف منابع انسانی نظیر: تدوین شرح شغل، طراحی نظام جذب، برنامهریزی نیروی انسانی، طراحی و بازمهندسی مشاغل، نیازسنجی آموزشی کارکنان، برنامهریزی جانشینی، توسعه مسیرشغلی، ارزیابی عملکردکارکنان، طبقهبندی مشاغل و… را به صورت منسجم و هماهنگ انجام دهند. اطلاعات موجود در این شبکه میتواند به منظور فعالیت های منابع انسانی درحوزههای ذیل مورد استفاده قرارگیرد: – تدوین شرح شغل – برنامهریزی منابع انسانی – طراحی ساختار سازمانی – طراحی و بازمهندسی مشاغل – برنامهریزی جانشینی – تحلیل نیازهای آموزشی – توسعه مسیرشغلی – توسعه نیروی انسانی – توسعه سازمانی مدل محتوايي O*NET اين امكان را براي كاربر فراهم ميكند كه اطلاعات را از منظر حرفهها (از طريق محور قرار دادن شرح شغل) يا از منظر كاركنان (از طريق محور قرار دادن ویژگی هاي كاركنان) مورد بررسي قرار دهد. مدل محتوايي O*NET بر اساس پژوهشهاي انجام شده در حوزه تجزيه و تحليل شغل و سازمان توسعه يافته است و دو حوزه ویژگی هاي شغل (از طريق شاخص هاي شغل محور) و ویژگی هاي شاغل (از طريق شاخص هاي كارمند محور) را دربردارد. مدل محتوايي به گونهاي طراحي شده است كه دريافت اطلاعات در مورد هر شغل، به تفكيك اين كه آن اطلاعات مشترك بين شغل ها، بخش ها و صنايع مختلف است (بين شغلي) و يا مختص آن شغل است (خاص شغل) امكانپذير باشد. مشخصات شاغل ویژگیهای پایداری که هم عملکرد و هم ظرفیت اکتساب دانش و مهارت لازم برای عملکرد کاری موثر، نشان میدهد. ویژگیهای شاغل، شامل متغیرهای کیفی پایدار در افراد است که بر نحوه رویکرد آنها به وظایف، اکتساب دانش و مهارت کاری، اثر میگذارد. در گذشته تحلیلگر توانمندیها، عمومیترین روش برای مقایسه مشاغل در قالب ویژگیهای شاغل بوده است. اما، تحقیقات اخیر سایر انواع ویژگیهای دیگر را هم را دخیل میداند. بخصوص، علایق، ارزشها و سبکهای کاری در ادبیات سازمان، مورد توجه قرار گرفته است. علایق و ارزشها، منعکس کننده ترجیحات برای محیط کار و پیامدها است. متغیرهای سبک کاری، نشان دهنده تفاوتهای فرایندی در شیوه اجرای کار است. ویژگی هاي شاغل[1]: اين حوزه ویژگی هايي نظير توانایی ها، علايق و سبكهاي كاري را دربردارد. اين ویژگی ها هم بر عملكرد شاغل مؤثرند و هم تعيينكننده ظرفيت دانش و مهارت هاي مورد نياز براي انجام مؤثر يك شغل هستند. 1.1. تواناییها: شامل ویژگی های فردی است که بر روی عملکرد تاثیر میگذارد. 2.1. علایق شغلی: ترجیحات محیط کاری 3.1. ارزش هاي كاري: جنبه های کلی کار که برای رضایت شخص مهم هستند. 4.1. سبکهای كاري: ویژگی های شخصی که میتواند بر درستی انجام کار تاثیر گذارد. ۱- توانایی ها abilities – ویژگیهای پایدار فرد که بر شایستگی اثر میگذارد. 1.1. تواناییها: شامل ویژگی های فردی است که بر روی عملکرد تاثیر میگذارد. تواناییهای شناختی تواناییهای زبانی: درک شنیداری، درک نوشتاری، بیان شفاهی، بیان نوشتاری توانایی تولید ایده و استدلال: سیالیت ایدهها، ابتکار، مسئله یابی، استدلال استقرایی، استدلال -قیاسی، ترتیب دهی اطلاعات، انعطافپذیری در طبقهبندی توانایی کمی: استدلال ریاضی، محاسبات ، حافظه: به خاطر سپردن توانایی ادراکی: سرعت انتقال، انعطافپذیری انتقال، سرعت ادراک توانایی فضایی (سه بعدی): جهت یابی فضایی، تجسم توجه: توجه انتخابی، اشتراک زمان تواناییهای روانی حرکتی توانایی ظرافت کار دست: همزمانی حرکت دست و بازو، چالاکی دست، چالاکی انگشتان توانایی کنترل حرکت: دقت کنترل، هماهنگی اعضای مختلف بدن، جهتگیری در واکنش، کنترل آهنگ حرکت واکنش زمانی و سرعتی: زمان واکنش، سرعت انگشت- مچ، سرعت حرکات اعضای بدن تواناییهای فیزیکی توانایی قدرت فیزیکی: قدرت ایستا، قدرت لحظهای، قدرت پویا، قدرت بالا تنه پایداری: استقامت انعطافپذیری، تعادل و هماهنگی: انعطافپذیری وسبع، انعطافپذیری پویا، هماهنگی بدن، تعادل بدن تواناییهای حواس توانایی دیداری: دید نزدیک، دید دور، تمایز رنگها، دید در شب، دید پیرامونی، ادراک از عمق، دید در نور شدید توانایی شنوایی و گفتاری: حساسیت شنوایی، توجه به صداها، مکانیابی صدا، تشخیص گفتار، وضوح گفتار ۲- interestes علایق حرفه ای – پروفایلهای علایق حرفهای (OIP) با الگوی هالند تطابق دارد. 2.1. علایق شغلی: ترجیحات محیط کاری در این قسمت موارد زیر بررسی میشود: واقع گرایانه کاوشگرانه هنری اجتماعی کسب و کار قاعده مند ۳- Valuesارزشهای کاری – جنبههای سراسری کار از نیازهای خاصی که برای رضایت فردی مهم هستند، تشکیل میشود. الگوهای تقویتکننده حرفهای (ORPs)، بر اساس تئوری تطبیق کار (Dawis & Lofquist) است. 3.1. ارزش هاي كاري: جنبه های کلی کار که برای رضایت شخص مهم هستند. در این قسمت موارد زیر بررسی میشود: دستیابی ( کاربرد توانایی ها / دستاوردهای کلی ) شرایط کاری ( فعالیت / مستقل بودن / تنوع/ جبران خدمت / امنیت / پیشرفت / شناخت وضعیت اجتماعی ) روابط ( همکاران / خدمات اجتماعی/ ارزشهای اخلاقی ) حمایت ( سیاستها و اقدامات شرکت/ سرپرستی و روابط انسانی/ سرپرستی و روابط فنی ) مستقل بودن خلاقیت مسوولیت پذیری اختیار ۴- Stylesسبکهای کاری – ویژگیهای شخصی اثرگذار بر نحوه انجام کار توسط فرد. 4.1. سبکهای كاري: ویژگی های شخصی که میتواند بر درستی انجام کار تاثیر گذارد. از جمله آیتمهای مرتبط عبارتند از: گرایش به موفقیت ( /تاثیر اجتماعی/ رهبری ) گرایش میان فردی ( همکاری/ نگرانی برای سایرین / گرایش اجتماعی ) تطبیق ( کنترل خویشتن/ حد تحمل استرس / انطباق پذیری/ انعطافپذیری ) وجدان کاری ( وابستگی / توجه به جزییات/ یکپارچگی/ مستقل بون ) هوش عملی ( نوآوری/ تفکر تحلیلی ) الزامات شاغل توصیف گرهایی مربوط به شاخصهای کاری که از طریق تجربه و تحصیلات بدست میآید. نیازهای شاغل در برگیرندهی ویژگیهای بوجود آمده یا کسب شده یک فرد است که به عملکرد کاری وی بر میگردد و شامل دانش و مهارت مربوط به کار میشود. دانش یعنی اکتساب حقایق و اصول مربوط به یک حوزه از دانش. تجربه به اصول فرایندی برمی گردد که با دانش دراختیارمان، کار میکنیم. این فرایندها اغلب به عنوان مهارتها شناخته میشوند. مهارتها خود به مهارتهای پایه و بین وظیفهای تقسیم میشوند. مهارتهای پایه مانند خواندن، اکتساب دانش جدید را تسهیل میکنند. مهارتهای بین وظیفهای مثل حل مسئله در برگیرنده چندین حوزه از فعالیتها هستند. الزامات شاغل[2]: اين حوزه ویژگی هاي مرتبط با كار را كه فرد قبلاً به دست آورده است يا از طريق تجربه و تحصيلات در خود توسعه داده است، شامل ميشود. دانش عبارت است از واقعیت ها و اصول مرتبط با يك شغل كه از طريق فرد كسب شده است. مهارت ها، بكارگيري دانش در يك زمينه كاري هستند و ميتوانند به مهارت هاي پايه[3] (نظير خواندن كه ابزاري براي كسب دانش به شمار ميرود) و مهارت هاي بين وظيفهاي[4] (نظير حل مسئله كه مشترك بين فعالیت هاي مختلف است) تقسيم شوند. 1- Skillesمهارتها مهارتهای پایه 1.2. مهارت های پایه: ظرفیتهای توسعه داده شده که یادگیری را تسهیل کرده یا فراگیری دانش را تسریع میکند. شایستگی های توسعهیافتهای که یادگیری را تسهیل میکنند و یا سرعت کسب دانش را افزایش میدهند. جزییات این مهارت عبارتند از: محتوا: درک مطلب، گوش دادن فعالانه، نوشتن، صحبت کردن، ریاضیات، علم فرایند: تفکر انتقادی، یادگیری فعالانه، راهبردهای یادگیری، پایش مهارتهای بین وظیفه ای Knowledge دانش 2.2. دانش: مجموعه طبقهبندی شدهای از اصول و واقعیتهای بکار رفته در زمینههای کلی. رکن اصلی احاز شایستگی دانش است . دانش مجموعه اصول و حقایق سازمانیافته و کاربردی در دامنههای عمومی است ، جزییات این قسمت عبارتند از: مدیریت و کسب و کار مدیریت و اداره کارهای اداری اقتصاد و حسابداری فروش و بازاریابی خدمات مشتریان و کارکنان منابع انسانی و پرسنل تولید و ساخت تولید و فرایند تولیدات غذایی مهندسی و تکنولوژی کامپیوتر و الکترونیک مهندسی و تکنولوژی طراحی ایجاد و ساخت مکانیک و غیره 3.2. تحصیلات: تحصیلاتی که پیش از آغاز انجام کار برای انجام درست آن موردنیاز است. قابلیتهای توسعهیافتهای که شایستگی شغلی را تسهیل میکنند. جزییات این مهارت عبارتند از: مهارتهای اجتماعی: ادراک اجتماعی، هماهنگی، قانع کردن، مذاکره، آموختن، گرایش خدماتی، مهارتهای حل مسائل پیچیده: حل مسائل پیچیده مهارتهای فنی: تحلیل عملیات، طراحی فناوریها، انتخاب وسایل، نصب کردن، برنامه نویسی، پایش عملیات، عملیات و کنترل، نگهداری از وسایل، عیب یابی، تعمیر، تحلیل کنترل کیفی مهارتهای سیستمها: قضاوت و تصمیمگیری، تحلیل سیستمها، ارزیابی سیستم ها مهارتهای مدیریت منابع: مدیریت زمان، مدیریت منابع مالی، مدیریت مواد، مدیریت منابع انسانی الزامات تجربی نیازمندیهای مربوط به فعالیتهای کاری قبلی و مشخصا مربوط به انواع خاصی از فعالیتهای کاری. این دامنه شامل اطلاعات در مورد سوابق تجربهای خاص افراد در یک حرفه یا یک گروه از مشاغل است که شامل گواهی، تصدیقها و اطلاعات آموزشی است. برای مثال، اطلاعات در مورد گواهیهای سازمانی یا حرفهای لازم برای ورود به یک حرفه و پیشرفت در آن، تحصیلات یا آموزش ترجیح داده شده در این قسمت مستند میشود. الزامات تجربي[5]: اين حوزه شامل ویژگی هاي كيفي ميشود كه به فعالیت هاي قبلي فرد و فعالیت هاي كاري مشخصي مربوط است. از جمله اين اطلاعات عبارتند از: پس زمينه تجربي خاصي كه يك شاغل بايد در يك شغل يا گروهي از مشاغل داشته باشد و همچنين گواهينامهها، مدارك و آموزش هايي كه قبلاً ديده است. 1.3. تجربه و تعليمات: در این بخش به این پرسش پاسخ داده می شود که اگر کسی برای انجام کار استخدام میشود تا چه حد به موارد زیر نیاز میباشد. 2.3. مهارت های پایه (نیازمندی ورودی): شرایط لازم برای ظرفیتهای توسعه یافته که تسهیل کننده یادگیری یا اکتساب دانش است. 3.3. گواهينامه : پروانه کار، گواهینامه یا مدرکی که نشاندهنده کسب یک مهارت توسط شاغلی خاص است. تجربه و آموزش اگر فردی استخدام شده تا این کار را انجام دهد، چه مقدار از موارد زیر لازم است؟ جزییات این قسمت عبارتند از: تجارب کاری مرتبط برنامههای آموزشی در محل برنامههای اموزشی حین کار الزامات شغل[6]: O*NET فعالیت هاي عمومي يك شغل و فعالیت هاي جزئي آن، كه حتي ممكن است در بين شغل هاي مختلف مشترك باشد، در اين حوزه جاي دارند. با اين چارچوب، مجموعه يكساني از شاخص ها ميتواند در تشريح مشاغل مختلفي استفاده شود. شاخص هاي مربوط به زمينه كار (زمينه فيزيكي، اجتماعي و ساختاري كار) كه ميتواند تعيينكننده ویژگی هاي خاصي هر شغل باشد نيز در اين حوزه قرار ميگيرند. 1.4. فعالیت هاي كاري عمومي: انواع کلی رفتارهای شغلی که در چندین شغل روی میدهند 2.4. فعالیت هاي كاري مشروح: انواع رفتارهای شغلی که در چندین شغل روی میدهند 3.4. بافت سازمانی: ویژگی های سازمانی که بر روی نحوه کار افراد اثر می گذارد. 4.4. محتوای شغلی: عوامل فیزیکی و اجتماعی که ماهیت کار را تحت تاثیر قرار میدهند. اطلاعات خاص شغل[7]: اين حوزه دربرگيرنده شاخص هايي است كه به يك شغل خاص مربوط اند و به واسطه رسته شغلي پالايش ميشوند. اين اطلاعات شامل وظايف و ماشينهاي خاص يك شغل، ابزارها و نرمافزار –كه مرجعي براي گزينه جستجو «ابزاريابي» نيز به حساب ميآيند– است. اين دسته از اطلاعات بويژه براي كاربردهاي خاص منابع انساني نظير آموزش، تدوين شرح شغل يا بازنگري مشاغل مفيد است. 1.5. وظایف: وظایف شغل خاص. 2.5. ابزار و تكنولوژي: ماشینآلات، تجهیزات، ابزارها، نرمافزارها و کارکنان فناوری اطلاعات ممکن است به منظور کارکرد مطلوب در محیط کاری با عملکرد بالا مورد استفاده قرار گیرند. ویژگی هاي بازار كار[8]: اين حوزه شامل ویژگی هاي عمومي مشاغل است و ميتواند در تعيين ميزان تقاضاي مشاغل مختلف مورد استفاده قرار گيرد. اين حوزه زمينههاي اجتماعي و اقتصادي مشاغل را نيز در بر ميگيرد. اطلاعات بازار كار كه بر اساس صنعت يا شغل تعريف شدهاند نيز در اين دسته قرار ميگيرند. O*NET اطلاعات اين بخش را از طريق گزينه اطلاعات آماري بازار كار كه شامل دادههاي حقوق و دستمزد، دورنماي تقاضا براي شغل، و اندازه صنعت ميشود، ارائه ميكند. بسياري از اين اطلاعات از طريق منابع خارجي O*NET نظير اداره مطالعات و آمار نيروي انساني وزارت كار امريكا، وزارت امور بازرگاني، وزارت دفاع و اداره آمار تهيه ميشوند. 1.6. اطلاعات بازار کار: خصوصیات نیروی کار فعلی مشاغل. 2.6. دورنمای شغل: خصوصیات نیروی کار مشاغل در آینده. ویژگی های کلیدی نظامOnet از آنجا که به دلیل گستردگی بازار کار امریکا کل مشاغل این کشور را دربر می گیرد، مجموعه جامع و کاملی به شمار می آید که اطلاعات آن به راحتی نیز در دسترس بوده و به طور مرتب بروز رسانی می شود. به دلیل گستردگی دامنه شمول، امکان انطباق آن با وضعیت هر سازمان دیگر، راحت است. روش های پایه در مدل NOC و… قدیمی تر بوده و به DOT شبیه است. در حالی که Onet جامعتر بوده و مدل پایه آن جدیدتر است. امکان تفکیک بخش های قابل استفاده در مدل Onet راحت تر است و بسته به نیاز هر شرکت ممکن است از اطلاعات بخش های مرتبط استفاده شود، بدون آن که به کلیّت کار آسیبی برسد. امکان ارائه اطلاعات لازم برای اجرای سیستم های مختلف مدیریت منابع انسانی (مانند آموزش، استخدام، انتخاب و انتصاب، حقوق و مزایا) توسط اطلاعات فراهم شده از طبقه بندی ONET-SOC وجود دارد. [1]– Worker Characteristics[2]– Worker Requirements[3]– Basic skills[4]– Cross-functional skills[5]– Experience Requirements[6]– Occupational Requirements[7]– Occupation-Specific Information[8]– Workforce Characteristics اطلاعات ارائه شده در صفحه های شغلی در ابتدای این صفحات توضیحاتی در مورد شغل مورد نظر به صورت خلاصه داده شده که به کلی این عنوان شغلی چه کار هایی انجام می دهد. به طور مثال در اینجا شغل تجارت آنلاین را انتخاب کردیم که در مورد خرده فروشی به صورت آنلاین صحبت کرده و وظایف آن را برنامه ریزی تجاری، خرید و کنترل موجودی کالا، انجام اقدامات بازاریابی و … مطرح کرده. در بخش بعدی که شامل 17 قسمت است از جزئیات شغل مورد نظر اطلاعات داده می شود. کنید. این گزینه ها شامل: Summary (خلاصه) Details (جزئیات) Custom (سفارشی) اگر روی علامت به علاوه کلیک کنید تمامی موارد آن بخش به شما نمایش داده می شود. Abilities (توانایی ها) یک سری توانایی های عمومی وجود دارد که هر فرد باید آن ها را در حوزه کاری خود بداند به عنوان مثال در تجارت آنلاین مواردی مثل درک نوشتاری، بیان شفاهی، توان حل مشکل در بحران ها، بیان نوشتاری و … بیان شده. Interests (علایق-منافع) این بخش توضیحاتی داده که شما با مطالعه آن می توانید متوجه شوید که به کدام مدل از سازمان ها علاقهمند هستید. Work Values (ارزش های کاری) در این بخش ارزش هایی که با کار کردن در این شغل می توانید به دست آوردید مطرح شده. Work Styles (سبک های کاری) در این بخش یک سری صفات شخصی که بهتر است در مورد آن شغل داشته باشید مطرح شده است. Knowledge (دانش) در این بخش تمامی علومی که باید برای این شغل بدانید را مطرح کرده. در تمامی این شغل ها یادگیری زبان انگلیسی در ابتدا نوشته شده. Skills (مهارت ها) در این قسمت تمامی مهارت های فردی، شغلی و … را که باید به آن ها واقف باشید بیان شده. Technology Skills (مهارت های فناوری) در این بخش تمام نرم افزارها، سیستم عامل ها و تکنولوژیهایی که بهتر است بدانید را نوشته است. Education (تحصیلات) این بخش مدارک تحصیلی آکادمیک مورد نیاز آن شغل را به همراه درصد اهمیت آن مطرح می کند. Job Zone (ناحیه شغلی تجربه) در این قسمت تحصیلات، تجربه، کارآموزی و امتیاز مرتبط به شغل مورد نظرتان نوشته شده. Credentials (مدارک) در این بخش مدارک غیر آکادمی که بهتر است داشته باشید را مطرح کرده است. Work Activities (فعالیت کاری) در این بخش کارهایی که در حیطه کاری شما میباشد را به همراه جزئیات آن مطرح شده. Detailed Work Activities ( جزئیات فعالیت کاری) این بخش همانند بخش قبلی است باید این تفاوت که دقیق مشخص شده که چه کارهایی باید انجام دهید. Work Context (زمینه کار) اوضاع و شرایط کاری در این بخش مطرح شده و به هر کدام یک درصدی اختصاص داده شده. Tasks (وظایف) در این بخش خدماتی که به مشتری یا کارفرما باید ارائه دهید را یادداشت کرد. Wages & Employment Trends (حقوق و نحوه استخدام) در این بخش می توانید میانگین حقوق شغل مورد نظرتان را در آمریکا مشاهده کنید. همچنین در این آمار می توانید تعداد حدودی کارمند های استخدام شده در آمریکا و پیش بینی استخدامی ها را نیز بررسی کنید. Job Openings on the Web (فرصت های شغلی)